Już od kilku dobrych lat często mówi się o napięciu mięśniowym u niemowląt oraz u dzieci starszych. Ma to pewnie związek z coraz większą świadomością co przekłada się na coraz częstsze wykrywanie nieprawidłowości w aspekcie napięcia mięśniowego u dzieci. Właśnie WYKRYWANIE! Jeśli dziecko ma problem z napięciem mięśniowym to najpierw trzeba to zauważyć. Niestety mam wrażenie, że spora część rodziców nie do końca rozumie termin „napięcie mięśniowe”. Dlaczego? Dlatego, że duża grupa rodziców słysząc „napięcie mięśniowe” nie ma niezbyt dobrego obrazu w głowie. Gdy słyszą od lekarza czy fizjoterapeuty o napięciu mięśniowym swojego dziecka to od razu myślą o czymś bardzo złym i odczuwają niepokój. Czemu tak jest i czyja jest to wina? Po pierwsze dostęp do informacji w Internecie jest bardzo duży. A wpisując w wyszukiwarkę „napięcie mięśniowe u niemowląt” wyskakują całe ściany stron o objawach napięcia mięśniowego, jak leczyć, jakie są przyczyny Itd. Po przeczytaniu takich stron można rzeczywiście się przestraszyć. Po drugie przyznam szczerze, uważam, że winą możemy być my. Mówiąc my mam na myśli fizjoterapeutów. Badając dziecko wymieniamy co dziecko reprezentuje, jakie przejawia objawy, czego mu brakuje w rozwoju ruchowym. I BARDZO DOBRZE, że o tym mówimy! Ale czasami w głowie rodzica może utworzyć się zły obraz, który wywołuje zbyt duży niepokój, nieadekwatny do ryzyka. Musimy po prostu jasno tłumaczyć, a jednocześnie uspokajać. Spis treści Co to jest napięcie mięśniowe u niemowląt? Wyobraź sobie szkielet człowieka, który otoczony jest mięśniami. Mięśnie, które są w naszym ciele nie tylko poruszają naszymi stawami umożliwiając poruszanie się czy zmienianie pozycji. Istnieje też pewna grupa mięśni, a mianowicie są to mięśnie posturalne, które „utrzymują nasze ciało”, więc tworzą swojego rodzaju rusztowanie dla naszego szkieletu. Mięśnie te utrzymują nasze ciało gdy stoimy, siedzimy czy nawet leżymy. Zarówno mięśnie posturalne, które stabilizują nas, jak i mięśnie, które poruszają naszymi stawami (mięśnie fazowe), mają swoje własne napięcie mięśniowe. I tak naprawdę każdy z nas może mieć to napięcie inne. Bo przecież niektórzy ludzie są sztywni jak kamień, a inni „flaczkami”. A jak to jest u niemowląt? U niemowląt napięcie mięśniowe jest rozłożone inaczej niż u dzieci czy dorosłych. Noworodek rodząc się ma niskie napięcie mięśniowe w obrębie centrum ciała, czyli w obrębie osi głowa-tułów.Co to oznacza?Oznacza to, że noworodek nie posiada możliwości samodzielnego utrzymania głowy i cechuje go wiotkość tułowia. Dlatego między innymi nie jest w stanie wstać i pójść gdzie mu się podoba :). Musi tę umiejętność nabyć wraz z rozwojem układu nerwowego.Druga kwestia to taka, że noworodek posiada większe napięcie mięśniowe w obrębie kończyn górnych i dolnych. Dlatego jeśli nas złapie za paluszka to czasami ciężko wyjąć go z jego rączki (po prostu jest taki silny po tatusiu :)). W miarę rozwoju malucha rozkład tego napięcia się zmienia (zwiększa się napięcie mięśniowe w obrębie mięśni, które stabilizują głowę i tułów), a dziecko staje się coraz bardziej stabilne, dzięki czemu może zacząć czworakować, siadać, wstawać. Obniżone napięcie mięśniowe Napięcie mięśniowe można również zdefiniować jako gotowość mięśnia do ruchu w spoczynku. Przykładowo gdy leżymy to część naszych mięśni musi być aktywna, aby mieć kontrolę nad postawą i być w stanie gotowości do ruchu – np. w przypadku kiedy chcesz nagle podnieść głowę czy wstać. W obniżonym napięciu mięśniowym mniej włókien mięśniowych jest aktywnych, dlatego trudniej jest utrzymać kontrolę postawy, a ciało nie jest gotowe do ruchu, zwłaszcza szybkiego. Dlatego niemowlaki z obniżonym napięciem mięśniowym czasami mogą mieć utrudnione zadanie, aby rozwijać umiejętności ruchowe takie jak obroty, raczkowanie, siedzenie, chodzenie czy leżenie na brzuchu. Czy obniżone napięcie mięśniowe jest tożsame z siłą mięśniową? Obniżone napięcie mięśniowe nie oznacza, że siła mięśni jest słaba. I odwrotnie. Wzmożone napięcie mięśniowe nie oznacza tego, że mięśnie są silne. Aczkolwiek obniżone napięcie zwiększa elastyczność mięśni i może przyczynić się do zmniejszenia siły (podobnie jak wysoki tonus czasami zmniejsza elastyczność i zwiększa siłę, z wieloma wyjątkami). Osoba z niskim napięciem mięśniowym najprawdopodobniej nie będzie w stanie wykonywać nagłych, zwrotnych i szybkich ruchów, takich jak na przykład sprinterzy. Tacy sportowcy mają zazwyczaj wysoki tonus, któryjednak mieści się w granicach normy. Osoba z niskim napięciem mięśniowym może dobrze wykonywać czynności wymagające większej elastyczności, takie jak taniec i joga. U dziecka z niskim napięciem mięśniowym mięśnie mogą być zbyt rozluźnione i prawdopodobnie zbyt elastyczne, co utrudnia poruszanie się i rozwijanie siły. Takie dziecko może mieć też objawy hipermobilności stawowej, o której piszę we wpisie: Hipermobilność stawowa u dzieci. Należy pamiętać, że dzieci z obniżonym napięciem mięśniowym mogą rozwinąć dużo siły, przy odrobinie pomocy. Okej, wróćmy do naszych niemowląt… Objawy obniżonego napięcia mięśniowego Tak jak pisałem Ci na wstępie – każdy z nas może przejawiać różny stopień napięcia mięśniowego. Jedni mają je prawidłowe, inni nieco obniżone, a jeszcze inni obniżone lub mogą przejawiać wiotkość. Napięcie mięśniowe jest w pewnym stopniu uwarunkowane genetycznie. Dlatego dziecko z obniżonym napięciem mięśniowym może reprezentować niektóre z wymienionych objawów bądź nawet wszystkie. Jakie objawy do 4 miesiąca życia? Pozwoliłem sobie podzielić objawy na dwa okresy – pierwszy to do 4 miesiąca życia, drugi od 4 miesiąca życia do ukończenia roczku. Możliwe objawy do 4 miesiąca życia Słaba kontrola głowy – maluch może mieć trudność w utrzymaniu główki np. w pozycji na brzuchu nie jest w stanie na chwilkę podnieść główki. Może nie lubić spędzać czasu na brzuszku Trudności z utrzymaniem głowy w linii środkowej ciała (czyli utrzymywać główkę przed sobą – głowa utrzymywana na prawo/lewo) w wielu pozycjach – zarówno na brzuchu, jaki plecach. Pełna umięjetność utrzymania głowy pośrodku powinna pojawić się około 3 miesiąca. Rzadko odrywa nóżki od podłoża – często leżą wyprostowane pcha główke do tyłu …a także, możliwe problemy z karmieniem Objawy w okresie do 4 miesiąca życia Twoje dziecko ma od 4 do 12 miesięcy Możliwe objawy od 4 miesiąca życia do roczku. Trudności z przetoczeniem się z pleców na brzuszek siedząc zwiększa płaszczyzne podparcia – może pochylać się do przodu i podpierać się rękoma między szeroko rozstawionymi nogami. Późno zaczyna raczkować – zwykle dzieci zaczynają raczkować między 8 a 10 miesiącem życia. Krótko wytrzymuje na brzuszku – np. mniej niż minutę Rzadko podnosi nózki – nie dotyka rękoma nóg, nie wkłada stóp … Czytaj dalej Napięcie mięśniowe u niemowląt – czy coś z tym zrobić?